غم و اندوه را در شك و خشم قرار داد " » . شرح : جوهرى گويد : « سَخَط » بر وزن فَرَس ، و سُخْط چون قُفْل ، خلاف رضاست . و قَدْ سَخِطَ ، أي غَضِبَ فَهُوَ سَاخِطٌ « 1 » . « القِسط » به كسر قاف ، به معنى عدل [ است ] ؛ پس عطفِ تفسيرى است . « الرَّوحُ وَالرَّاحَةُ » به معنى واحد است . و آن استراحت است ؛ چنانچه جوهرى گويد « 2 » . پس عطف نيز تفسيرى است . يا آن‌كه « رَوح » راحت قلب است ، و « راحت » استراحت بدن است ؛ چنانچه مجلسى فرمايد « 3 » . « وَالْهَمُّ وَالحُزْنُ » جوهرى اين دو را به يك معنا داند « 4 » ، پس عطف تفسيرى نيز شود . و مجلسى فرمايد شايد « همّ » اضطراب نفس در وقت تحصيل باشد ، و « حزن » جزع و اندوه بعد از فوت آن باشد « 5 » . فصل در بيان معناى « ولا يَلومَهُم على ما لَمْ يُؤتِهِ اللَّه » ] قوله : « ولا يلومهم على ما لم يؤته الله » در اين عبارت دو احتمال داده‌اند : يكى آن‌كه مراد آن است كه شكايت و مذمت از مردم نكند بر ترك كردن آنها اعطا به او را ؛ زيرا كه اين امرى است كه در تحت قدرت و تقديرات الهيه است و خداى تعالى روزى او نفرموده آن عطيه را ؛ و كسى كه اهل يقين است مىداند كه اين تقديرى است الهى ، پس ملامت نكند احدى را . و اين احتمال را جناب محقق فيض - رحمه اللَّه - داده‌اند « 6 » ، و جناب محدّث

--> ( 1 ) - الصحاح ، ج 3 ، ص 1130 ، مادهء « سخط » . ( 2 ) - الصحاح ، ج 1 ، ص 368 ، مادهء « روح » . ( 3 ) - مرآة العقول ، ج 7 ، ص 359 ، حديث 2 . ( 4 ) - الصحاح ، ج 5 ، ص 2061 ، مادهء « همم » . ( 5 ) - مرآة العقول ، ج 7 ، ص 359 ، حديث 2 . ( 6 ) - الوافي ، ج 4 ، ص 269 .